Anei ā mātou Kaimahi

Dr Kahutoi Te Kanawa
POUĀRAHI, TĀHUHU KО̄RERO A TE TANGATA
Dr Kahutoi Te Kanawa
Hoa Kaihautū

He kaiako Māori nō Aotearoa a Kahu, he kaitiaki taonga, he kairaranga, he ringa toi papanga hoki. Kua mahi ia hei pūkenga mātāmua ki Te Whare Wānanga o Ōtākou, ā, he mema ia o Te Taumata Māreikura (te rōpū mātanga kairaranga) i Te Awe Wāhanga 2. I te tau 2020 i tohua ia hei Hoa Pou Ārahi i Tāmaki Paenga Hira, ā, nō te tau 2021 ka whakapikia ia ki te tūranga Pou Ārahi. Hei Pou Arahi, ka riro mā Kahu e taurima, e whakawātea hoki ngā kohinga Māori ki te tangata, me te rangahau haere tonu i aua kohinga. Ko ēnei kohinga ētahi o ngā mea hira rawa i te ao. I hautū tahi a Kahu i Te Aho Mutunga Kore i haere ki Amerika i te tau 2005-2007, me E Ngā Uri Whakatipu, he kohinga kākahu neke atu i te toru tekau me ngā taputapu whatu hoki i roto i tana whānau, i te Whare Pupuru Taonga o Waikato i 2015- 2016.

Fuli Pereira
POUĀRAHI, TĀHUHU KО̄RERO MOANA-NUI-A-KIWA, ME TE AO TANGATA
Fuli Pereira
Hoa Kaihautū

I tīmata te ara mahi a te Pou Ārahi Moana-nui-a-Kiwa a Fuli Pereira i Tāmaki Paenga Hira e 28 tau ki muri, tīmata mai hei tangata hou, me te ahu whakamua haere tonu kia noho hei Pūkenga Pouārahi mō te Noho ā-Iwi, ā, koia te kaitiaki o ngā kohinga Moana-nui-a-Kiwa ināianei. I ōna nei rā i Tāmaki Paenga Hira nā Fuli i ārahi te Kaupapa Tomokanga Moana-nui-a-Kiwa 2016-2019, e kīa nei e te tangata he ahunga kētanga taketake mō te whiriwhiri toronga, whāinga wāhi hoki ki ngā hapori uri tuku iho o ngā kaihanga, ki ngā kaipupuru hoki o ngā kohinga kei te whare pupuru taonga. Hei pouārahi o ngā kohinga Moana-nui-a-Kiwa ka riro mā Fuli e taurima, e whakawātea hoki ngā kohinga Moana-nui-a-Kiwa i Tāmaki Paenga Hira. He wāhi tino hira tēnei o ngā kohinga Moana-nui-a-Kiwa puta noa i te ao. He matahuhua rawa atu ngā taonga o roto, neke atu i te 600 taonga tapa, tae atu ki ētahi vaka (waka) rahi tūturu.

Chantal Knowles
TUMUAKI, TĀHUHU KО̄RERO MО̄ TE AO TANGATA
Chantal Knowles
Hoa Kaihautū

Neke atu i te 25 tau a Chantal Knowles e mahi ana i roto i ngā kohinga ahurea i ngā whare pupuru taonga i Oxford, i Edinburgh, i Pirihipane, me Tāmaki Makaurau. I roto i ngā tau o tōna hīkoi i te ao mahi kua whakawhanaketia e ia ētahi kaupapa anga ki te hapori, tae atu ki tētahi kaupapa whakahoki mōhiotanga 5 tau te roa i te taha o te iwi Tlicho, i Northwest Territories, Kānata. He nui āna mahi mai rā anō ki te kimi moni mō ngā kaupapa rangahau, whakawātea hoki mai i te Arotake Kohinga Moana-nui-a-Kiwa i Kotirani (2013-2015) ki te whakarewanga o te Pūtea Whakahokinga i te Whare Pupuru Taonga o Queensland Museum (2015) me te noho hei kaihautū matua mō te kimi neke atu i te AU$44 miriona mō tētahi Centre of Excellence for Australian Biodiversity and Heritage, whitu tau te roa, mai i te Australian Research Council. Ko te whāinga o ēnei pūtea he kimi ara hei whakapiki ake i te whāinga wāhi ki te piringa mai o ngā Iwi Taketake ki te ao pūtaiao, me te whakapiki whāinga wāhi mō ngā mātanga wāhine, iwi taketake hoki ki ngā tūranga mātanga tiketike.

Jasmine Tuia
Jasmine Tuiā
Kaiwhakatere Hapori

Kia ora tātou, 

Ko Vaea te maunga 

Ko vai api te awa 

Nō Hamoa ahau 

Ko Lemalu ma LeMamea tōku whānau 

Ko Jasmine Tuiā tōku ingoa 

Ko Jasmine Tuiā te Kaiwhakatere Hapori mō Te Aho Mutunga Kore. I haere mai a Jasmine i te ao toi, arā, he kaihanga siapo (aute) ia, he kaiwhakatikatika aro nui ki ngā kaka me ngā papanga, ā, he nui tōna mōhio ki te siapo me ōna āhuatanga whakapaipai katoa. Mā te whakamahi i ngā tikanga kōrero pūrākau Hāmoa pēnei i ngā fāgogo, ka anga ngā mahi toi a Jasmine ki te hira o te mahi tahi, o te hanga hapori, me te kauwhau i ngā painga o ngā rawa ahurea, me ōna tala (pakiwaitara).

Ko tētahi wāhi o te tūranga o Jasmine he pāhekoheko ki ō tātou hapori Māori, Moana-nui-a-Kiwa hoki ki te whakapakari i ngā raukaha hapori o nāianei i roto i ō mātou kohinga, me te whakauru mai i te iwi ki ngā wāhi ka taea, hei tautiaki i ā rātou taonga/measina/koloa, ā-kikokiko, ā-wairua anō hoki. I muri tonu atu i ngā mahi hautū o ō mātou hapori, ka hanga te tūranga kaiwhakatere hapori i ētahi ara ngāwari hei whai mā te hapori ki te whakatinana i ā rātou mahi takitahi i roto, i waho hoki i te Whare Pupuru Taonga. Ki te titiro a Jasmine he fale fono (whare rūnanga) Te Aho Mutunga Kore, ā, e noho ana tōna tūranga hei whakarite mō ēnei taiwhanga hui; kia haere tonu he wāhi haumaru mō ō mātou hapori hei whakaata, hei ako, hei tiri hoki i ōna āhuatanga ina piri mai, ina toro mai hoki ki ā rātou taonga i roto i Tāmaki Paenga Hira.

Justine Treadwell
Justine Treadwell
Hoa Kaiwhakahaere Kaupapa

Ko Justine Treadwell (ko tōna whakapapa he uri Pākehā/Kotimana) te Hoa Kaiwhakahaere Kaupapa mō Te Aho Mutunga Kore. He hōhonu tonu, he whaiaro tonu tōna ara i roto i ngā toi papanga, ā, i whāia e ia tana tohu paerua mō ngā mahi whatu o te iwi Māori, me tana arotahi ki ngā kākahu Māori mai i te rau tau 1700-1800 i Ūropi, me te Piritana. Kua uru ki tēnei rangahau ētahi wae tikanga mahi auaha, me ētahi hanganga hou o ngā āhuatanga whatu taketake i whakamahia i nehe, ā, kua hangaia hoki e ia ētahi taonga nāna anō i whatu. Ko tētahi o ōna aronga mō te mātai, otirā mō tana mahi, kia tuia te hapori ki ā rātou taonga. Kua tutuki ēnei kaingākautanga e rua ōna i roto i Te Aho Mutunga Kore, inā hoki, ko te tūranga o Justine i reira he whakawātea i te tomokanga a te hapori ki ngā taonga, i runga anō i ngā hiahia me ngā wawata o te hapori. I mua atu i Te Aho Mutunga Kore, i mahi a Justine i Te Wāhanga Tuarua o Te Awe, tētahi kaupapa i whakaranea i te tiakitanga o te kohinga papanga Māori kia tika ai tōna noho mō ngā kaupapa pēnei i Te Aho Mutunga Kore. Nā tana āwhina i ēnei mahi ka kitea e Justine ngā ara ka whāia pea āpōpō mō te tomo a te tangata ki āna taonga, i te ao, i te takiwā tonu anō hoki o te iwi. He tino waimarie ki a Justine tāna noho hei kaiāwhina i ngā hapori, hei kaitiaki taonga mā ēnei momo kaupapa, ā, ka nui tana hari kua piri anō ia ki te āhuatanga hou o tēnei kaupapa.